PHẦN THỨ NHẤT : MỞ ĐẦU

I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Hình thành khái niệm lịch sử và nêu qui luật phát triển lịch sử là nhiệm vụ quan trọng của việc dạy học lịch sử. Công việc này được tiến hành một cách khoa học trên cơ sở nghiên cứu đi sâu vào bản chất của sự vật hiện tượng để rút ra những qui luật chi phối nó và trên cơ sở đó giúp học sinh tiếp cận chân lí. Nhưng thực tế hiện nay, một tồn tại lớn đang xảy ra trong việc giảng dạy lịch sử ở trường phổ thông là giáo viên đã biến bài học lịch sử thành một bài học chính trị khô khan với nhiều sự kiện lịch sử khó nhớ mà giáo viên đã thông báo cho học sinh một cách thiếu sinh động, không thấy được logic phát triển theo qui luật lịch sử hoặc giáo viên chỉ nêu các lý luận một cách chung chung không có cơ sở từ sự kiện lịch sử làm cho học sinh nhàm chán rơi vào chủ nghĩa công thức. Từ thực tiễn đó, trên cơ sở nghiên cứu phương pháp luận sử học, phương pháp dạy học lịch sử, kinh nghiệm của bản thân qua thực tế giảng dạy, tôi đã tự mình rút ra một số kinh nghiệm có thể gíup học sinh hình thành khái niệm lịch sử và nêu quy luật lịch sử trong giảng dạy môn lịch sử lớp 8 bậc THCS.
II/LỊCH SỬ VẤN ĐỀ:
Hình thành khái niệm lịch sử, nêu qui luật lịch sử của xã hội loài người là yêu cầu được nêu ra trong phương pháp giảng dạy và sách giáo viên lịch sử lớp 8 nhưng những tài liệu này chỉ nêu ra yêu cầu chung chứ không có hướng dẫn cụ thể nên giáo viên còn gặp nhiều khó khăn khi thực hiện yêu cầu này trong quá trình giảng dạy
III/PHẠM VI ĐỀ TÀI:
Kinh nghiệm giúp học sinh hình thành khái niệm lịch sử và nêu qui luật lịch sử trong giảng dạy lịch sử thế giới lớp 8.

PHẦN THỨ HAI: NỘI DUNG

I/THỰC TRẠNG BAN ĐẦU:
Trong cấu tạo chương trình lịch sử cấp THCS, lớp 6,7 học sinh tìm hiểu về lịch sử dân tộc Việt Nam từ cội nguồn đến cuối thế kỷ XV của thời kỳ nguyên thủy và phong kiến. Chuyển sang chương trình lịch sử lớp 8, ngay ở họckỳ I học sinh phải tìm hiểu về lịch sử thế giới từ cách mạng tư sản Anh đến cách mạng XHCN tháng Mười Nga . Đây là một sự chuyển đổi đột ngột về nhận thức với học sinh : từ lịch sử dân tộc sang lịch sử thế giới xa lạ, từ xã hội phong kiến sang xã hội tư bản, từ học 1 tiết/ tuần sang 2 tiết / tuần. Ngoài ra dung lượng kiến thức lịch sử đựơc đưa vào chương trình quá nhiều sự kiện và hiện tượng lịch sử đã làm cho giáo viên dành nhiều thời gian vào việc cung cấp các sự kiện và hiện tượng này nên không còn thời gian đi sâu vào bản chất các sự kiện, phân biệt các sự kiện cùng loại và sự kiện khác loại, phân biệt được cái chung và cái riêng của từng sự kiện lịch sử . Hơn nữa trong cấu tạo chương trình lịch sử 6,7,8 học sinh chỉ tìm hiểu lịch sử xã hội loài người từ thời nguyên thủy đến thời kỳ phong kiến và chủ nghĩa tư bản đã bỏ qua thời kỳ lịch sử chiếm hữu nô lệ của xã hội loài người. Kiến thức của giai đoạn này chỉ được nhắc đến trong một tiết của bài mở đầu nên học sinh sẽ gặp khó khăn khi tiếp cận với chương trình lịch sử 8, trước yêu cầu nắm bắt qui luật phát triển của xã hội loài người. Hình thành khái niệm lịch sử và nêu ra qui luật lich sử của xã hội loài người là việc làm cần thiết song rất khó khăn và phức tạp. Bằng kinh nghiệm của bản thân qua thực tế giảng dạy tôi xin được trình bày kinh nghiệm của mình trong việc thực hiện nhiệm vụ trên.
II/BIỆN PHÁP THỰC HIỆN:
1/Xác định các khái niệm và quy luật lịch sử trong chương trình lịch sử 8(tập 1):
-Có nhiều khái niệm lịch sử cần được hình thành trong chương trình cho học sinh, ở đây chuyên đề chỉ tập trung vào 2 khái niệm lịch sử : đó là khái niệm :cách mạng tư sản, cách mạng vô sản.
-Quy luật lịch sử : tập trung vào qui luật đấu tranh giai cấp và qui luật phát triển của xã hội loài người đó là sự thay thế của xã hội tư bản chủ nghĩa với xã hộị phong kiến và của xã hội xã hội chủ nghĩa với xã hội tư bản chủ nghĩa.
2/Các bước tiến hành:
2.1/Hình thành khái niệm lích sử :
a./ Khái niệm cách mạng tư sản:
a.1:Hình thành khái niệm ban đầu:
Cách mạng xã hội là một phương tiện để tạo ra sự chuyển biến từ hình thái kinh tế xã hội này sang một hình thái kinh